HOLLANDSE LEEMSTENEN, ZON- EN WINDGEDROOGD - ALS LEVEND BOUWMATERIAAL

Hollandse leemstenen zijn ongebakken uit kleihoudende aarde geperste uniforme bouwstenen, geschikt voor toepassing in dragende en niet dragende muren, accumulerende muren, warmtemuren en finovens. Een lemen gebouw vormt als het ware een derde huid om de gebruiker en heeft een warme, rustgevende uitstraling.

Gezondheid
Leem regelt op een natuurlijke manier het klimaat in huis. De leemstenen worden niet gebakken waardoor de unieke vochtregulerende en warmteaccumulerende eigenschappen behouden blijven. Bij vochtige lucht neemt de muur vocht op, bij droge lucht staat deze vocht af.
Door de hoge massa van de leemstenen kan een lemen muur goed warmte opslaan en weer afgeven zodat temperatuurfluctuaties minder zijn.
Leem geeft geen schadelijke gassen en stoffen af aan het binnenmilieu en werkt bovendien neutraliserend op bijvoorbeeld sigarettenrook etc.
De constante relatieve vochtigheid van circa 50% in een lemen binnenklimaat voorkomt het ontstaan van schimmelvorming. Daarom is vooral voor mensen met problemen aan de luchtwegen een lemen woning een "verademing".

Het productieproces
De leemstenen worden geproduceerd met een mobiele persmachine, die bij grotere projecten op de bouwplaats zelf kan produceren, mits de bouwgrond van goede kwaliteit is. De vruchtbare bovengrond wordt tijdelijk opzij gelegd, de kleihoudende onderlaag gedroogd door zon en wind en daarna verpulveriseerd. Afhankelijk van het aandeel klei in de leem, wordt deze vermengd met zand en licht vochtig gemaakt. De persmachine maakt hier uniforme leemstenen van, die na enkele weken drogen klaar zijn voor de bouw.

Duurzaamheid en milieu
Op veel plaatsen in Nederland is leem (klei, silt, zand) in natuurlijke vorm 20 tot 30cm onder de vruchtbare teeltlaag aanwezig en kan soms lokaal gewonnen worden. Ook kan leem gedolven worden uit de bouwput of kan het vrijkomen als bijproduct van weg- en waterbouwprojecten.

De eigenschappen van leem veranderen niet tijdens de produktie van de leemstenen, zodat leem onbeperkt opnieuw verwerkt kan worden, mits er met leem gemetseld wordt en eventueel met leem gestuct en/of geverfd wordt met ademende natuurlijke verf. De leemstenen behoeven geen bewerking te ondergaan om weer in het ecologische systeem terug te keren.

 

 

Energie
Het produceren van een leemsteen vergt ongeveer 1% van de energie die nodig is voor het produceren van een baksteen. Er is slechts 1 liter diesel nodig voor het produceren van 145 leemstenen, waardoor het een energie-arm productieproces is met een minimale CO2 uitstoot.
Door de vrij constante relatieve vochtigheid van circa 50% in een lemen woning, zal er minder energie nodig zijn voor verwarming in vergelijking met een traditioneel gebouwde woning, waarin relatieve vochtigheid kan oplopen tot 80% of meer. Doordat een massieve leemmuur goed warmte en zonne-energie kan opslaan en weer afgeeft in de vorm van stralingswarmte als de temperatuur daalt, wordt energie bespaard.
Bij toepassing van buitengevelisolatie van een leemstenen muur creëert men een groot accumulatievermogen, met als effect dat het huis warm is in de winter en koel is in de zomer.

 

Samenstelling
Leemsteen (klei, silt, zand), meestal in natuurlijke vorm aanwezig.
Leemkalksteen (klei, silt, zand) toevoeging van 5% kalk (watervast).

Vorm, afmeting, gewicht
Vorm. Rechthoekig (kloostermopformaat).
Afmeting: 295mm x 140mm x 90mm         
Gewicht: 7,5kg per steen. 2200kg per m³.

 

 

 

Uiterlijk
Oppervlaktestructuur. Glad.
Kleur. Meestal bruin (afhankelijk van de leemsoort).

 

 

Mechanische eigenschappen (afhankelijk van de leemsoort)
Druksterkte leemsteen 4-6Mpa
Druksterkte leemkalksteen 6-18MPa
Produktsterkte. Per ophangpunt 2 tot 5kN, afhankelijk van de bevestigingstechniek.

Brandbaarheid
Niet brandbaar.

Gassen, vloeistoffen, vaste stoffen
Diffusie.
Diffusieweerstandsgetal: m=<10.
Vochtopname. Maximaal 5 tot 7% van het droge gewicht.
Bestandheid. Leemsteen is niet bestand tegen stromend water en optrekkend vocht. De leemkalksteen is waterbestendig.

Thermische eigenschappen
Geleiding. Warmtegeleidingscoëfficiënt:  l=1,13W/(K.m).
Warmteweerstand. Warmteweerstand bij 40cm muurdikte: R=0,354w/m².K.
Soortelijke warmte. Soortelijke warmte: Cw=2000KJ/m³k.
Bij een massieve lemen wand van 40cm dikte geldt een thermische demping van 10% met een vertraging van circa 10 uur.
Specifieke warmtecapaciteit. C=1,0kJ/kgK

Akoestische eigenschappen
Geluidsisolatie: geluidsisolatie bij een 40cm dikke muur: 56dB.

Elektriciteit, magnetisme en straling
Leem laadt zich niet elektrostatisch op, werkt neutraliserend op aardstralen en kosmische straling en GSM- en DECT straling, wordt niet beïnvloed door statische magneetvelden en is ongevoelig voor elektromagnetische velden.

Het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie (NIBE) beoordeelt Lekkerkerker leemstenen als een vanuit milieu- en gezondheidsoogpunt goede productkeuze.

Energiebesparing
Energiebesparing door accumulatie en vochtregulatie. Bij een project in Denemarken is in combinatie met zonne-energie een energie-besparing van 30% gehaald.

Toepasbaarheid, ontwerp
Toepasbaarheid. Nieuwbouw en renovatie. Dragende en niet dragende muren. Accumulerende muren. Warmtemuren. Finovens.
Ontwerp. Vermetselen met leemmortel.

www.vuurmeesters.nl

Voegdikte 10-15mm.
½ steens muur 33 stenen/m².
1 steens muur 70 stenen/m².

Vanwege de fysieke eigenschappen dienen de stenen op druk belast te worden. Trek- en buigkrachten dienen voorkomen te worden.
Puntlasten over een groot oppervlak verdelen. Toelaatbare druksterkte (s) 0,5Mpa voor ongestabiliseerde leemsteen. Voor de gestabiliseerde leemsteen 1Mpa.
Muren bij fundatie beschermen tegen optrekkend vocht met een waterdichte laag.
Buitenafwerking watervast en waterafstotend, maar dampopen. Geen dampremmende laag toepassen.

Verwerking, uitvoering
Transport op europallets (gemiddeld 120 stenen per pallet).
Opslag op vlakke ondergrond, droge ruimte. Twee hoog stapelbaar.

 

 

 

Verwerking
Vermetselen met leemmortel: droge leemsteen, vochtige leemmortel. Altijd in droge omstandigheden.
Leemkalksteen vermetselen: vochtige leemkalksteen, vochtige leemmortel met toevoeging van kalk.
Afwerking. Schoonmetselwerk. Indien gewenst of leemstuc of ander ademend natuurlijk materiaal.
Bewerkbaarheid. Goed te knippen, boren frezen.

 

 

Onderhoud
Onderhoud. Geen.
Reparatie. Bij een mechanische beschadiging repareren met leem.

Prijzen en levering
Op aanvraag.

Referenties
Particuliere, sociale woningbouw en utiliteitsbouw in Denemarken, Portugal, Spanje, Tsjechiƫ, Macedoniƫ, Sierra Leone, Uganda, Mali, Tanzaniƫ. Adressen op aanvraag.

Esthetische aspecten
Het kloostermopformaat, de natuurlijk uitstraling en de lichtinwerking kunnen een bouwwerk een meerwaarde geven.

Verwerking leemstuc, leemfinish en leemverf:
www.nieuwemuren.com

Leemkachels:
www.vuurmeesters.nl
www.vuurenleem.nl
www.devriestegelkachels.nl
www.hetstenenvuur.be
www.econovakachels.be

Hjortshøj – Oskam C.E.B.M. Denemarken -1995 Sociale woningbouw (20 appartements) ongestabiliseerde leemstenen

     
Mousing en Skjern-museum – Oskam C.E.B.M. Denemarken - ongestabiliseerde leemstenen
     

     

Portugal

      

 

Schellerpark – Zwolle

 

Dierenpark Emmen in aanbouw

 
     
 
     
   
     
     
     
CHIBB Concept House Rotterdam    
     
 
     
     
     
Sierra Leone    
     
 
     
     
     
Finovens van Vuurmeesters www.vuurmeesters.nl